Nieuws

In gesprek met Pieter Klaassen

17 04, 2013 Laura de Famer Comments Off on In gesprek met Pieter Klaassen
In gesprek met Pieter Klaassen

verfrissende denkrichtingen over leiderschap in tijden van crisis

De crisis manifesteert zich in veel verschijningsvormen, zoals reorganisaties, krimp, faillissementen, ontslagen, bezuinigingen en verontwaardiging over topsalarissen. Tegelijkertijd zien we een zich terugtrekkende overheid die geen perspectief biedt: van verzorgingsstaat naar ……….?
Dit leidt bij velen tot gevoelens van onzekerheid en machteloosheid. Wat doet het met jou in de rol van leider? Tijd voor een verfrissende kijk op het fenomeen onzekerheid en leiderschap.

Hans Heyda ging in gesprek met Pieter Klaassen, Aikido filosoof en gastdocent in ons persoonlijk ontwikkelingstraject ‘Essenties van Leiderschap’. De eerste vragen die zij aan zichzelf stelden waren:

We leven in onzekere tijden, maar is dat wel zo? En als dat zo is, is dit dan erg?

Er zijn geen onzekere tijden, maar de vastigheid valt weg en er ontstaan gevoelens van onzekerheid. Het gaat dus niet om het opnieuw creëren van vastigheid (Yang), maar om flexibiliteit (Yin). En dat is de grote uitdaging en tegelijkertijd de winst van de huidige tijd. We hebben een patroon af te schudden. Colijn zei al ‘ga maar rustig slapen …’. Als je dan ineens wakker geschud wordt, heb je het gevoel in een nachtmerrie te belanden. We hebben ons in slaap laten sussen.

De kunst is ‘wakker zijn’wakker leiderschap.

We leven in een wereld van schijnveiligheid. Als je wakker bent, zie je de gevaren – zelfs in het onbewuste – en ben je in staat direct te handelen. Het gevaar op zich is niet het ergste, maar het gevaar niet zien is pas echt gevaarlijk. Hij die wakker is, heeft aandacht, ziet aanknopingspunten, mogelijkheden en is in beweging. Iemand met 360° aandacht kan ook in het moment handelen.

De opdracht aan de leider is niet om als ‘wekker’ te (blijven) functioneren, maar ook de ander wakker te laten zijn. Er is voldoende gebeurd om wakker geworden te zijn: bankencrisis, milieurampen, vastgoedluchtbel, vergrijzing en terrorisme.

De wekker kan tot 3 reacties leiden:

  • bevriezen – vluchten, ‘niets doen’
  • om je heen slaan en anderen de schuld te geven – vechten, ‘iets doen’
  • eigen verantwoordelijkheid pakken en in beweging komen – accepteren, ‘niet doen’

Bij reactie 1 en 2 blijven de mensen de ‘wekker’ nodig hebben en blijven eigenlijk ‘slaapwandelend’ door het leven gaan. Mensen die wakker zijn, hebben de wekker niet nodig: zij starten vanuit onzekerheid, hebben aandacht – ik, de ander, de omgeving – en handelen.

Als ik wakker ben, dan begin ik vanuit onzekerheid en is zekerheid het gevolg. Als het startpunt wakker zijn is, kan ik rustig gaan slapen.

Iemand die niet wakker is, heeft middelen nodig om te kunnen slapen. Kinderen slapen overal en worden niet wakker van het bekende (bv. de stofzuiger), maar van het onbekende. Slapen is een activiteit en in de regel leidt dat tot een energie toename, vandaar dat een slapend kind (over het algemeen) warm aanvoelt. Zodra slapen passief is, heb je middelen nodig om warm te worden.

Is de crisis erg? Je zou kunnen zeggen dat daar waar de ‘welvaart’ vermindert, het ‘welzijn’ vergroot. Welvaart houdt vaak in dat veel mensen bezig zijn om hun ‘buitenkant’ (status, macht, geld, ……) te vergroten met alle stressziektes tot gevolg. Nu zie je dat er meer (burger) initiatieven ontstaan, waardoor er weer echte aandacht voor elkaar is, wat het ‘welzijnsgevoel’ vergroot.

Wakker leiderschap gaat uit van aandacht en verbinding: ‘ik in verbinding met de ander, afgestemd op de omgeving’.

Als we er van uitgaan dat we in tijden leven waarin flexibiliteit een vereiste is en wakker leiderschap nodig is, wat betekent dat dan voor jou?

 

NB. Alle schuin gearceerde teksten, zijn teksten die vanuit Aikido als filosofie komen.